Sürükleyici teknolojilerle desteklenmiş öğrenme ortamları çoğu zaman “etkileyicilik” ve “başarı” ekseninde tartışılıyor. Oysa bu tür deneyimlerde öğrenenin bedeni de sürekli işin içinde: denge kurma, hareketi yönetme, görsel-vestibüler uyumu sürdürme, ekipmanla fiziksel uyum sağlama… Bu nedenle “öğrenen konforu” yalnızca rahatlık meselesi değil; deneyimin akışını, güven hissini ve ortamla bütünleşmeyi belirleyen temel bir bileşen.
Bu çalışmada, iş sağlığı ve güvenliği senaryosuna dayalı sürükleyici bir ortamda (Meta Quest 2 ile), bir devlet üniversitesinin Meslek Yüksekokulu Elektrik Programında öğrenim gören öğrenciler yürütülen araştırmada; gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla öğrenenlerin konfor algısı, duyusal denge deneyimi ve bedensel tepkileri birlikte ele alındı.
Öne çıkan bulgular ne söylüyor?
- Deneyim, yalnızca bilişsel bir süreç gibi işlemiyor; öğrenenlerin bedensel farkındalığı ve duyusal uyumu deneyimin niteliğini doğrudan şekillendiriyor.
- Deneyim ilerledikçe katılımcıların bedensel uyumunun ve hareket rahatlığının arttığı; baş dönmesi ve tedirginlik gibi tepkilerin azaldığı görülüyor.
- Konfor algısı; ekipman ergonomisi kadar, öğrenenin kontrol hissi, ortamın öngörülebilirliği ve görsel-işitsel geri bildirimlerin tutarlılığı ile yakından ilişkili.
Tasarım ve uygulama için pratik çıkarımlar
Bu çalışmanın güçlü yanı, “konfor”u soyut bir memnuniyet ifadesi olarak değil; tasarım kararlarına dönüşebilecek somut bir çerçevede tartışması. Metinden doğrudan hareketle öne çıkan öneriler şöyle:
- Ergonomi, içerik kadar kritik: Gözlük ağırlığı, kontrolcü boyutu/uyumu ve donanımın kullanıcıya oturuşu konforu doğrudan etkiliyor; bu yüzden ergonomi, tasarım ilkesi olarak en baştan ele alınmalı.
- Kısa bir alışma-yönlendirme aşaması planla: Deneyim öncesi kısa uyum süreci, bedensel uyumu kolaylaştırıp baş dönmesi/tedirginlik gibi tepkileri azaltabiliyor.
- Konforu daha güçlü ölç: Yalnızca öznel raporlarla sınırlı kalmadan; nabız, cilt direnci, göz hareketi gibi fizyolojik ve davranışsal göstergelerle desteklenen ölçümler öneriliyor.
Makale künyesi
Çukurbaşı Çalışır, E. (2026). Sürükleyici teknolojilerle desteklenmiş bir deneyimde konfor, duyusal denge ve bedensel tepkilerin incelenmesi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 12(1), 29-52. https://doi.org/10.51948/auad.1814426
Esma Çalışır, Dr. 